W marcu 2026 roku przy Krajowej Radzie Konsultacyjnej do Spraw Osób Niepełnosprawnych powołano doraźny zespół do spraw Opieki Wytchnieniowej. Jego zadaniem było przygotowanie rekomendacji do programu OW finansowanego z Funduszu Solidarnościowego na 2027 rok.
Przewodniczącą zespołu została Dominika Hołówka, prezeska Fundacji Jesteśmy Ważni.
Czym jest opieka wytchnieniowa?
W rodzinach, w których jest osoba z niepełnosprawnością (OzN) wytchnienie to nie luksus, to konieczność. Opiekunami rodzinnymi są najczęściej rodzice, rodzeństwo, małżonkowie, którzy każdego dnia dają z siebie wszystko, aby jak najlepiej zaopiekować się swoim podopiecznym – ojcem, matką, bratem czy dorosłym już ale niesamodzielnym dzieckiem. Opiekunowie często są pełni poświęcenia. Ich praca trwa latami 24 godz 7 dni w tygodniu. Jednak ich zasoby nie są niewyczerpywalne…
Jak możemy przeczytać na blogu Fundacja Jesteśmy Ważni:
Opieka wytchnieniowa nie powstała po to, żeby opiekun „odpoczął”. Powstała po to, żeby rodziny mogły przetrwać.
Całość tekstu można znaleźć tutaj – System opieki wytchnieniowej wymaga zmian
Kiedy wyczerpią się zasoby opiekunów co wówczas stanie się z osobą, którą się opiekują?
O sytuacji niekiedy dramatycznej opiekunów rodzinnych mówią głośno kampanie społeczne:
- Dzień Opiekuna 12.02.2026 – kampania społeczna „Póki MY żyjemy”
- Spodziewaj się listu – publikacja
- Kampania Ważni i Widoczni
Do tej pory
Istniejący system jest daleki od doskonałości. Do tej pory program „Opieka wytchnieniowa” finansowany był przez Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej ze środków Funduszu Solidarnościowego. Program ten może być realizowany przez samorząd lub przez organizacje pozarządowe. Niestety jeśli nasza jednostka (gmina/powiat) nie złoży w terminie wniosku, nie będzie można skorzystać z tego programu, bo nie dostanie dofinansowania.
W praktyce program nie zawsze był dostępny dla potrzebujących go rodziców i opiekunów OzN. Obowiązywały także limity godzin. Więcej na temat opieki wytchnienowej i asystencji osobistej w obecnym kształcie piszę tutaj – Rodzicu! Poznaj swoje prawa- Wytchnienie
Rekomendacje zespołu
Zespół do spraw Opieki Wytchnieniowej działający przy Krajowej Radzie Konsultacyjnej do Spraw Osób Niepełnosprawnych przygotował szereg rekomendacji i uwag do istniejącego programu. Krajowa Rada przyjęła uchwałę nr 14/2026, która oficjalnie przyjmuje stanowisko zespołu. Pełne rekomendacje wraz z uzasadnieniami stanowią załącznik do tej uchwały.
Wśród proponowanych zmian są:
- uwzględnienie rzeczywistej sytuacji opiekuna
- priorytet dla opiekunów najbardziej obciążonych
- jasne rozróżnienie opieki wytchnieniowej od asystencji osobistej
- możliwość programów wieloletnich zamiast corocznych konkursów
- większa elastyczność form świadczenia usług
- wyższe stawki za opiekę wymagającą kwalifikacji medycznych
- możliwość reagowania w sytuacjach nagłych i kryzysowych
Na stronie Biura Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych (BON) można pobrać treść uchwały. Natomiast Fundacja Jesteśmy Ważni publikuje na swojej stronie także załącznik, czyli tabelę z listą rekomendacji i proponowanych zmian wraz z uzasadnieniem.
Najważniejszą proponowaną zmianą jest analiza sytuacji opiekuna przed osobą z niepełnosprawnością. Ciężar opieki nie zależy wyłącznie od tego jak funkcjonuje OzN, ale także od tego czy opieka sprawowana jest pojedynczo, czy opiekun może liczyć na wsparcie z zewnątrz, czy zajmuje się więcej niż 1 osobą.
Dalsze kroki
Rekomendacje zostały przekazane do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Ministerstwo opracuje program Opieki Wytchnieniowej finansowanego z Funduszu Solidarnościowego na 2027 rok. Czy skorzysta z rekomendacji czas pokaże.
Opieka Wytchnieniowa nie powinna być loterią. Powinna być przewidywalnym i stabilnym elementem systemu wsparcia.
Jak skorzystać?
Zanim nowe zasady wejdą w życie można także korzystać z turystyki wytchnieniowej. Publikuję listę organizacji pozarządowych zapewniających opiekę wytchnieniową, przygotowaną przez Stowarzyszenie Mudita – Turystyka wytchnieniowa – co to takiego?