Co się zmienia w poradniach psychologiczno-pedagogicznych w 2026r?

Wpis z cyklu Rodzicu poznaj swoje prawa.

Rozporządzenie w sprawie orzeczeń i opinii poradni psychologiczno-pedagogicznych z dnia 2.03.2026 wprowadza szereg zmian do sposobu funkcjonowania państwowych poradni. Niektóre z nich obowiązują już od 14.04.2026 inne wchodzą w życie od września 2026. Nowe rozporządzenie ma na celu poprawę organizacji i jakości usług świadczonych przez poradnie psychologiczno-pedagogiczne.

Dla przypomnienia państwowe poradnie psychologiczno-pedagogicznych są uprawnione do:

  • wydawania opinii, w tym opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka czy opinii o potrzebie odroczenia obowiązku szkolnego
  • wydawania orzeczeń, takich jak orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, czy orzeczenia o potrzebie indywidualnego nauczania
  • diagnozowania potrzeb edukacyjnych i rozwojowych dziecka (diagnoza psychologiczna, pedagogiczna, logopedyczna)
  • organizowania wsparcia dla dzieci i rodziców

Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydawane jest osobno na każdy etap kształcenia. W praktyce oznacza to, że wizytę w poradni trzeba powtarzać średnio co 3 lata.

Najważniejsze zmiany

Do tej pory dla uzyskania orzeczenia duże znaczenie miała dokumentacja medyczna, w tym zaświadczenie lekarskie z rozpoznaniem. Nowe przepisy mocniej akcentują, że samo rozpoznanie nie powinno przesądzać o treści orzeczenia. Kluczowe staje się opisanie funkcjonowania dziecka: jego potrzeb, barier, zasobów oraz zakresu wsparcia niezbędnego w środowisku edukacyjnym. Kierunek wydaje się słuszny, gdyż jak wiadomo dwie osoby z tą samą diagnoza np. spektrum autyzmu mogą funkcjonować zupełnie inaczej i wymagać innego poziomu wsparcia, a co za tym idzie innych nakładów finansowych. Nowe przepisy wzmacniają znaczenie oceny funkcjonowania dziecka, ale nie oznaczają całkowitego odejścia od dokumentacji medycznej tam, gdzie przepisy jej wymagają. W praktyce zespół orzekający powinien analizować nie tylko samo rozpoznanie, lecz także to, jak trudności dziecka ujawniają się w codziennym funkcjonowaniu, sposobie uczenia się, komunikacji i relacjach. Przedszkola, szkoły będą zobowiązane do przekazywania informacji o funkcjonowaniu ucznia.

Wzmocnienie roli zespołu orzekającego

Zespół orzekający poradni rozstrzyga czy zachodzi potrzeba kształcenia specjalnego w oparciu o informacje zawarte w dokumentacji dołączonej do wniosku i wyniki diagnozy dokonanej w poradni. W rozporządzeniu wskazano, że dokumentacja medyczna ma charakter pomocniczy, a nie decydujący w procesie rozpatrywania wniosku.

Skład zespołu:

  • lekarz wchodzi w skład zespołu wyłącznie wtedy, gdy do wniosku dołączona jest dokumentacja medyczna – poprzednio lekarz był stałym członkiem zespołu;
  • rozszerzono krąg osób, które mogą wziąć udział – za zgodą rodziców lub pełnoletniego ucznia – w posiedzeniu zespołu z głosem doradczym o: asystenta międzykulturowego, osobę władającą językiem kraju pochodzenia dziecka, tłumacza języka migowego i osobę wykonującą zawód medyczny w zakresie opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień;
  • wprowadzono możliwość udziału zdalnego w posiedzeniu zespołu osoby wykonującej zawód medyczny

Określenie standardów procesu diagnostycznego

W rozporządzeniu określono wymóg przeprowadzania oceny funkcjonowania dziecka oraz szczegółowe standardy do oceny potrzeb dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością wzroku i słuchu oraz należących do mniejszości narodowych i etnicznych, społeczności posługującej się językiem regionalnym oraz dzieci i uczniów, którzy nie znają języka polskiego albo znają go na poziomie niewystarczającym do korzystania z nauki.

Wprowadzono obowiązek stosowania narzędzi opartych na dowodach naukowych, dostosowanych do rozwoju dziecka lub ucznia, używane przez osoby odpowiednio przygotowane.

Wprowadzono nowe, uproszczone wzory orzeczeń i opinii.

Zacieśnienie współpracy między poradniami a placówkami edukacyjnymi

Dyrektorzy poradni oraz placówek będą ze sobą ściślej współpracować. Dyrektor poradni może zwrócić się do dyrektora szkoły/przedszkola o wydanie opinii o funkcjonowaniu dziecka w placówce.

Orzeczenia będą przekazywane do przedszkoli, szkół i placówek, do których uczęszcza dziecko lub uczeń bezpośrednio przez poradnie. Rodzice, składając wniosek o wydanie orzeczenia, będą wyrażali na to zgodę. Brak zgody będzie skutkował pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. Do tej pory to rodzic był zobowiązany do odebrania orzeczenia w poradni i dostarczenia go do placówki edukacyjnej.

Z punktu widzenia rodzica

Wniosek

Wniosek o wydanie orzeczenia lub opinii można złożyć w formie papierowej lub elektronicznej. Wówczas elektronicznie dostarczamy potrzebne dokumenty (opinie specjalistyczne dokumentacja medyczna). Na żądanie przewodniczącego zespołu wnioskodawca przedstawia oryginały dokumentów.

Wniosek powinien być podpisany przez oboje rodziców, a w przypadku braku jednego z podpisów konieczne jest złożenie oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej. To rozwiązanie ma chronić interes dziecka i zapewnić udział obojga rodziców w podejmowaniu decyzji, ale w praktyce może być trudne w sytuacjach konfliktowych.

Koniec z poradniami specjalistycznymi

Od 1 września 2026 r. orzeczenia i opinie dla dzieci z autyzmem, w tym zespołem Aspergera, będą wydawane przez poradnie właściwe terenowo. Nadal mogą funkcjonować poradnie specjalistyczne, które do tej pory wydawały orzeczenia i opinie dla ww. dzieci i uczniów, przy czym organ prowadzący te poradnie określi teren ich działalności.

Nie trzeba będzie jeździć do wyznaczonej poradni specjalistycznej -orzeczenie lub opinię wyda każda poradnia rejonowa. Miejmy nadzieję, że przyczyni się to do skrócenia kolejek przy stale wzrastającej liczbie diagnoz i cyklicznej konieczności odwiedzania poradni.

Podstawa prawna

  • Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 2 marca 2026 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych
  • Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe

Więcej informacji

Sprawdź także

Inne wpisy w cyklu Rodzicu poznaj swoje prawa: