Testy przesiewowe na autyzm – wsparcie w zasięgu ręki

O tym czy warto robić dziecku diagnozę w kierunku spektrum autyzmu pisałam już tutaj – Czy warto robić dziecku diagnozę?

Dziś zapraszam do refleksji nad tematem testów przesiewowych w kierunku spektrum autyzmu u dzieci i dorosłych. Czy warto wykonywać? jakie testy są dostępne? w jaki sposób można je przeprowadzić?

Gdy zastanawiamy się czy coś faktycznie jest na rzeczy w dziedzinie zdrowia psychicznego czy diagnozy neuroróżnorodności sprawdza się zasada nocnikowa : jeśli czujesz, że coś trzeba zrobić lepiej to zrobić. Tak jak z wizytą w toalecie zwykle okazuje się, że jednak było warto. (Zasadę nocnikową poznałam dzięki książce Sekretna księga Asperdzieciaka, którą przy okazji polecam, to prawdziwa perełka – moja recenzja (Sekretna) księga asperdzieciaka – recenzja)

Doświadczenie wielu rodziców pokazuje, że jeśli rodzic czuje, że coś jest nie tak – przeważnie ma rację, a nawet jeśli nie ma racji warto to sprawdzić i spać spokojnie!

Wsparcie w zasięgu ręki

Wiele osób z otoczenia, a czasem także lekarze pediatrzy doradza czekanie, bo może wyrośnie albo samo przedzie – czy jednak faktycznie warto czekać jeśli wsparcie jest w zasięgu ręki? Wokół diagnozy powstało wiele mitów i nieporozumień. Najpopularniejsze z nich zebrałam tutaj – Diagnoza spektrum autyzmu – 15 największych mitów

Tymczasem w dobie internetu testy przesiewowe w kierunku spektrum autyzmu u dziecka można wykonać nie ruszając się z fotela we własnym domu! Dostępne są bezpłatne kwestionariusze internetowe oraz darmowa aplikacja ASDetect.

Diagnoza dzieci

W diagnozie dzieci od lat używane są gotowe, wystandaryzowane kwestionariusze i protokoły przesiewowe. Najpopularniejsze z nich to:

  • M-CHAT-R (The Modified Checklist for Autism in Toddlers – Revised) kwestionariusz przeznaczony dla dzieci w wieku 16 do 30 miesięcy
  • Q-CHAT – (Quantitative Checklist for Autism in Toddlers) kwestionariusz przeznaczony dla dzieci w wieku 18 do 24 miesięcy
  • SACS-R (The Social Attention and Communication Study – Revised) protokół obserwacyjny przeznaczony dla dzieci w wieku 16 do 30 miesięcy
  • AQ (Autism Spectrum Quotient) – kwestionariusz dla dzieci od 4 do 11 lat, istnieją także wersje dla nastolatków i dorosłych
  • STAT (Screening Tool for Autism in Toddlers) protokół obserwacyjny przeznaczony dla dzieci w wieku od 15 do 48 miesięcy
  • OOPS  (Online Protocol for Observation of Play) protokół przeznaczony dla dzieci w wieku od 15 do 30 miesięcy, specjalista obserwuje zabawę dziecka i rodzica w warunkach domowych za pośrednictwem internetu

Wymienione wyżej narzędzia służą do wykonania szybkiego badania przesiewowego. Pomagają w podjęciu decyzji czy konieczna jest dalsza diagnostyka w kierunku spektrum autyzmu.

Gdzie można samodzielnie wykonać badanie przesiewowe?

Fundacja JiM

Na stornie internetowej Fundacji JiM dostępne są bezpłatne kwestionariusze przesiewowe, które pomagają w podjęciu decyzji o diagnozie:

  • M-CHAT-R dla dzieci od16-30 miesiąca
  • AQ dla dzieci między 4-11 rokiem życia
  • AQ dla młodzieży 12-15 lat
  • AQ dla osób powyżej 16rż.

Fundacja oferuje także testy przesiewowe w kierunku ADHD, oraz przeprowadza procesy diagnostyczne.

Wypełnij test

Program Badabada Fundacji Synapsis

Fundacja SYNAPSIS także przeprowadza procesy diagnostyczne, również w ramach NFZ. Prowadzi również program programu wczesnego wykrywania autyzmu Badabada. Na stronie programu dostępne są do bezpłatnego wypełnienia kwestionariusze M-CHAT-R oraz SACS-R – oba są przeznaczone dla dzieci w wieku 16 do 30 miesięcy.

Na stronie programu dostępne są wskazówki dotyczące sposobu monitorowania rozwoju dziecka w zależności od jego wieku – do 6mieś, 6-12 mieś, 12-18, oraz 24 mies życia. Dzięki tym wskazówkom rodzic może samodzielnie sprawdzić czy dziecko rozwija się prawidłowo i w danym przedziale wiekowym osiąga typowe umiejętności. Dostępne są także propozycje zabaw.

Sprawdź rozwój dziecka
Wypełnij test
Zbadaj dziecko

SOTIS

Badanie przesiewowe M-CHAT można wypełnić także za pośrednictwem strony internetowej ośrodków diagnostycznych SOTIS. Ośrodek oferuje także badanie za pomocą OOPS.

Wypełnij test

Aplikacja ASDetect

Niektórym osobom niebędącym specjalistami może być trudno wypełnić kwestionariusze przesiewowe. Często zaweirają one hasła zrozumiałe wyłącznie dla specjalistów, a dla laików już niekoniecznie. Z pomocą przychodzi aplikacja ASDetect. Jej przewagą jest to, że każde pytanie dostosowane do przedziału wiekowego zawiera nagrania ilustrujące dane zagadnienie. Nagrania są proste i czytelne, a aplikacja mobilna dostępna jest bezpłatnie w języku polskim, dzięki czemu metoda jest dostępna praktycznie dla każdego.

Aplikacja ASDetect została stworzona w Australii przez zespół specjalisów pod kierunkiem prof Josephine Barbaro. Opiera się na metodzie SACS-R i charakteryzuje się dokładnością na poziomie 83%. Skierowana jest przede wszystkim do najmłodszych, obejmując grupę dzieci w wieku od 11 do 30 miesięcy, a więc obniża wiek dziecka w stosunku do wcześniej stosowanych kwestionariuszy.

więcej na temat aplikacji piszę tutaj – Aplikacja ASDetect

A co z protokołem ADOS-2?

ADOS-2 – (Autism Diagnostic Observation Schedule) – narzędzie ADOS-2 nie jest badaniem przesiewowym tylko diagnostycznym i powinien być wykonany podczas procesu diagnostycznego w zespole interdyscyplinarnym – więcej na temat ADOS-2 będę pisać w osobnym wpisie.

Co daje rodzicowi badanie przesiewowe wykonane w internecie?

  • poczucie sprawczości – mogę coś zrobić i nie muszę czekać miesiącami na wizytę u specjalisty
  • wyznacza kierunek działania – czy rozpoczynać proces diagnozy czy też nie
  • ułatwia zauważenie obszarów, na które warto zwrócić uwagę w codzienności i stymulować rozwój dziecka
  • język do rozmowy z lekarzem pediatrą i specjalistami

Wyniki badania przesiewowego warto skonsultować ze specjalistą, ponieważ kwestionariusz może pomijać zachowania widoczne tylko w interakcji drugą osobą, a rodzic może źle ocenić dziecko.

W czasie oczekiwania

W czasie oczekiwania na wizytę nie warto siedzieć bezczynnie. Badanie przesiewowe może wykonać każdy w zaciszu własnego domu. Aplikacja ASDetect wskazuje obszary rozwoju, które może stymulować rodzic od razu, korzystając z zawartych w aplikacji propozycji zabaw. Również program Bada bada zawiera wskazówki dla rodziców.

Wiele pomysłów na rozwijanie zabawy z dzieckiem i wykorzystanie codziennych czynności zawiera podręcznik dla rodziców metody ESDM – Metoda Wczesnego Startu dla dziecka z autyzmem (ESDM). Jak wykorzystywać codzienne aktywności, aby pomóc dzieciom tworzyć więzi, komunikować się i uczyć (Sally J. Rogers, Geraldine Dawson, Laurie A. Vismara, 2015).

Wyniki testów przesiewowych warto wydrukować (także z aplikacji) i zabrać ze sobą na wizytę do specjalisty.

Diagnoza dorosłych

W internecie dostępne są testy AQ w wersji dla dorosłych. Pamiętajmy, że jest to kwestionariusz przesiewowy, który nie zastąpi pełnego procesu diagnozy. Może jednak dać sygnał czy warto iść w tym kierunku.

Test AQ dla dorosłych można wykonać na stornach internetowych:

Proces diagnostyczny

Pamiętajmy o tym, że badanie przesiewowe z internetu to nie jest diagnoza – najlepsza aplikacja nie zastąpi kontaktu z zespołem specjalistów. Tylko formalna diagnoza czyli zaświadczenie wystawione przez lekarza psychiatrę ew. neurologa daje dostęp do wsparcia w systemie edukacji, orzecznictwie i pomocy społecznej.

Zainteresowanych tematem diagnozy spektrum autyzmu w Polsce odsyłam do raportu z badania naukowego, które miałam zaszczyt współtworzyć – Proces diagnozy spektrum autyzmu u dzieci. Doświadczenia rodziców

Sprawdź także:

Temat wczesnej diagnozy:

Zobacz czy potrzebujesz kontaktu ze specjalistą: