Co się zmienia w poradniach psychologiczno-pedagogicznych w 2026r?

Wpis z cyklu Rodzicu poznaj swoje prawa.

Rozporządzenie w sprawie orzeczeń i opinii poradni psychologiczno-pedagogicznych z dnia 2.03.2026 wprowadza szereg zmian do sposobu funkcjonowania państwowych poradni. Niektóre z nich obowiązują już od 14.04.2026 inne wchodzą w życie od września 2026. Nowe rozporządzenie ma na celu poprawę organizacji i jakości usług świadczonych przez poradnie psychologiczno-pedagogiczne.

Dla przypomnienia państwowe poradnie psychologiczno-pedagogicznych są uprawnione do:

  • wydawania opinii, w tym opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka czy opinii o potrzebie odroczenia obowiązku szkolnego
  • wydawania orzeczeń, takich jak orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, czy orzeczenia o potrzebie indywidualnego nauczania
  • diagnozowania potrzeb edukacyjnych i rozwojowych dziecka (diagnoza psychologiczna, pedagogiczna, logopedyczna)
  • organizowania wsparcia dla dzieci i rodziców

Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydawane jest osobno na każdy etap kształcenia. W praktyce oznacza to, że wizytę w poradni trzeba powtarzać średnio co 3 lata.

Najważniejsze zmiany

Do tej pory dla uzyskania orzeczenia duże znaczenie miała dokumentacja medyczna, w tym zaświadczenie lekarskie z rozpoznaniem. Nowe przepisy mocniej akcentują, że samo rozpoznanie nie powinno przesądzać o treści orzeczenia. Kluczowe staje się opisanie funkcjonowania dziecka: jego potrzeb, barier, zasobów oraz zakresu wsparcia niezbędnego w środowisku edukacyjnym. Kierunek wydaje się słuszny, gdyż jak wiadomo dwie osoby z tą samą diagnoza np. spektrum autyzmu mogą funkcjonować zupełnie inaczej i wymagać innego poziomu wsparcia, a co za tym idzie innych nakładów finansowych. Nowe przepisy wzmacniają znaczenie oceny funkcjonowania dziecka, ale nie oznaczają całkowitego odejścia od dokumentacji medycznej tam, gdzie przepisy jej wymagają. W praktyce zespół orzekający powinien analizować nie tylko samo rozpoznanie, lecz także to, jak trudności dziecka ujawniają się w codziennym funkcjonowaniu, sposobie uczenia się, komunikacji i relacjach. Przedszkola, szkoły będą zobowiązane do przekazywania informacji o funkcjonowaniu ucznia.

Wzmocnienie roli zespołu orzekającego

Zespół orzekający poradni rozstrzyga czy zachodzi potrzeba kształcenia specjalnego w oparciu o informacje zawarte w dokumentacji dołączonej do wniosku i wyniki diagnozy dokonanej w poradni. W rozporządzeniu wskazano, że dokumentacja medyczna ma charakter pomocniczy, a nie decydujący w procesie rozpatrywania wniosku.

Skład zespołu:

  • lekarz wchodzi w skład zespołu wyłącznie wtedy, gdy do wniosku dołączona jest dokumentacja medyczna – poprzednio lekarz był stałym członkiem zespołu;
  • rozszerzono krąg osób, które mogą wziąć udział – za zgodą rodziców lub pełnoletniego ucznia – w posiedzeniu zespołu z głosem doradczym o: asystenta międzykulturowego, osobę władającą językiem kraju pochodzenia dziecka, tłumacza języka migowego i osobę wykonującą zawód medyczny w zakresie opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień;
  • wprowadzono możliwość udziału zdalnego w posiedzeniu zespołu osoby wykonującej zawód medyczny

Określenie standardów procesu diagnostycznego

W rozporządzeniu określono wymóg przeprowadzania oceny funkcjonowania dziecka oraz szczegółowe standardy do oceny potrzeb dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością wzroku i słuchu oraz należących do mniejszości narodowych i etnicznych, społeczności posługującej się językiem regionalnym oraz dzieci i uczniów, którzy nie znają języka polskiego albo znają go na poziomie niewystarczającym do korzystania z nauki.

Wprowadzono obowiązek stosowania narzędzi opartych na dowodach naukowych, dostosowanych do rozwoju dziecka lub ucznia, używane przez osoby odpowiednio przygotowane.

Wprowadzono nowe, uproszczone wzory orzeczeń i opinii.

Ważną zmianą jest też to, że diagnoza i zaświadczenie lekarskie potrzebne do wydania orzeczenia, musi być postawiona przez lekarza specjalistę adekwatnego do rozpoznania (psychiatra w przypadku spektrum autyzmu). Dodatkowo nie może być to lekarz w trakcie specjalizacji (chyba, że przyjmuje na NFZ).

Zacieśnienie współpracy między poradniami a placówkami edukacyjnymi

Dyrektorzy poradni oraz placówek będą ze sobą ściślej współpracować. Dyrektor poradni może zwrócić się do dyrektora szkoły/przedszkola o wydanie opinii o funkcjonowaniu dziecka w placówce.

Orzeczenia będą przekazywane do przedszkoli, szkół i placówek, do których uczęszcza dziecko lub uczeń bezpośrednio przez poradnie. Rodzice, składając wniosek o wydanie orzeczenia, będą wyrażali na to zgodę. Brak zgody będzie skutkował pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. Do tej pory to rodzic był zobowiązany do odebrania orzeczenia w poradni i dostarczenia go do placówki edukacyjnej.

Z punktu widzenia rodzica

Koniec z poradniami specjalistycznymi

Od 1 września 2026 r. orzeczenia i opinie dla dzieci z autyzmem, w tym zespołem Aspergera, będą wydawane przez poradnie właściwe terenowo. Nadal mogą funkcjonować poradnie specjalistyczne, które do tej pory wydawały orzeczenia i opinie dla ww. dzieci i uczniów, przy czym organ prowadzący te poradnie określi teren ich działalności. Nie trzeba będzie jeździć do wyznaczonej poradni specjalistycznej – orzeczenie lub opinię wyda każda poradnia rejonowa. Miejmy nadzieję, że przyczyni się to do skrócenia kolejek przy stale wzrastającej liczbie diagnoz i cyklicznej konieczności odwiedzania poradni (co etap edukacyjny).

Nadal obowiązuje rejonizacja – poradnia przypisana jest do placówki edukacyjnej (przedszkole, szkoła). Jeżeli dziecko nie uczęszcza do placówki – wówczas do miejsca zamieszkania.

Wniosek

Wniosek o wydanie orzeczenia lub opinii można złożyć w formie papierowej lub elektronicznej. Wówczas elektronicznie dostarczamy potrzebne dokumenty (opinie specjalistyczne dokumentacja medyczna). Na żądanie przewodniczącego zespołu wnioskodawca przedstawia oryginały dokumentów.

Wniosek powinien być podpisany przez oboje rodziców, a w przypadku braku jednego z podpisów konieczne jest złożenie oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej. To rozwiązanie ma chronić interes dziecka i zapewnić udział obojga rodziców w podejmowaniu decyzji, ale w praktyce może być trudne w sytuacjach konfliktowych.

Odbiór orzeczenia

Mimo, że wniosek podpisują oboje rodzice, odebrać je może tylko jedno z nich wskazane we wniosku… lub upoważniona przez nią. Na odebranie dokumentu mamy 14 dni, po ich upływie orzeczenie zostanie wysłane pocztą.

Odwołanie

Od terminu odbioru mamy kolejne 14 dni, żeby się odwołać, jeśli w orzeczeniu zabrakło istotnych dla dziecka zapisów lub pojawiły się błędy. Organem odwoławczym jest kuratorium oświaty. Warto jednak spróbować najpierw „dogadać się” z poradnią – dopytać kto pisał orzeczenie i poprosić o wprowadzenie zmian, na których nam zależy – wówczas orzeczenie ponownie rozpatrywane jest na zespole i znów mamy 14 dni na odbiór i kolejne 14 dni na ewentualne odwołanie. Po tym terminie (czyli po miesiącu) orzeczenie zostaje przesłane do placówki edukacyjnej.

Podstawa prawna

  • Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 2 marca 2026 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych
  • Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe

Więcej informacji

Sprawdź także

Inne wpisy w cyklu Rodzicu poznaj swoje prawa: