Zielona smycz z żółtymi słonecznikami stała się dziś jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli niewidocznych niepełnosprawności na świecie. Dla wielu osób jest dyskretnym sposobem pokazania, że mogą potrzebować więcej czasu, wsparcia albo zrozumienia – mimo że ich trudności nie są widoczne na pierwszy rzut oka.
O żółtym słoneczniku pisałam już w 2023 roku we wpisie o bezpieczeństwie – Bezpieczeństwo poza domem. Idea była nam znana, ale w rzeczywistości korzystaliśmy z tego znaku dopiero na lotnisku w ubiegłe wakacje czyli w 2025. Noszenie smyczy z żółtym słonecznikiem pozwala na szybsze przejście przez odprawę i naprawdę nikt o nic nie pyta. Sprawdziliśmy i to naprawdę działa. Zauważyłam, że w Wielkiej Brytanii, gdzie powstał program, symbol ten nosi wiele osób także poza lotniskami.
Początki
Symbol Hidden Disabilities Sunflower powstał w 2016 roku na lotnisku London Gatwick Airport. Inicjatywa została stworzona we współpracy lotniska z organizacjami wspierającymi osoby z niepełnosprawnościami. Pomysł polegał na dyskretnej pomocy pasażerom z niewidocznymi trudnościami podczas podróży.
Tak narodziła się zielona smycz z motywem słonecznika — łatwa do zauważenia dla personelu, ale jednocześnie nienachalna dla osoby ją noszącej. Symbol miał oznaczać, że dana osoba może potrzebować dodatkowego wsparcia, cierpliwości lub spokojniejszej komunikacji.
Dlaczego właśnie słonecznik?
Twórcy inicjatywy tłumaczyli, że słonecznik budzi pozytywne skojarzenia z siłą i pewnością siebie. Jest też rozpoznawalny niezależnie od języka czy kultury. Zielone tło miało dodatkowo sprawić, że symbol będzie widoczny i czytelny.
Co oznacza „niewidoczna niepełnosprawność”?
Nie każda niepełnosprawność jest widoczna na pierwszy rzut oka. Symbol Hidden Disabilities Sunflower bywa używany m.in. przez osoby:
- autystyczne,
- z ADHD,
- z zaburzeniami lękowymi,
- z epilepsją,
- z chronicznym bólem,
- z PTSD,
- z demencją,
- z chorobami neurologicznymi
(spis wszystkich ukrytych niepełnosprawności można znaleźć na stronie programu – Non-visible disabilities ).
Ważne jest to, że noszenie smyczy jest całkowicie dobrowolne i nie wymaga ujawniania diagnozy.
Od lotniska do globalnego symbolu
Początkowo system działał wyłącznie na lotnisku Gatwick, ale szybko został przejęty przez kolejne lotniska, dworce, sklepy, szpitale i instytucje publiczne. Dziś symbol Hidden Disabilities Sunflower jest rozpoznawany w dziesiątkach krajów świata. W Wielkiej Brytanii używają go m.in. koleje, NHS, lotniska i supermarkety. Program pojawił się także w Australii, Kanadzie, USA, Polsce i wielu krajach Europy.
Program Hidden Disabilities Sunflower obejmuje dziś ponad 900 niewidocznych niepełnosprawności, stanów i chorób przewlekłych. Oryginalny Słonecznik jest obecny w ponad 70 krajach na 5 kontynentach. Obejmuje 340 lotnisk i 34 linie lotnicze na całym świecie. To pokazuje, że nie mówimy o lokalnej akcji czy krótkotrwałej kampanii, ale o globalnym programie rozpoznawalnym w wielu sektorach życia społecznego, w tym na lotniskach, w liniach lotniczych, handlu, turystyce, ochronie zdrowia i administracji publicznej.
W Polsce jako pierwsze przystąpiły do programu lotniska Kraków Balice i Warszawa Modlin. Następne były: Lotnisko Chopina, Port lotniczy we Wrocławiu, Poznaniu, Lublinie. Spis wszystkich portów lotniczych, które przystąpiły do programu znajduje się tutaj.
Oficjalna polska strona programu to hdsunflower.com/pl
Opiekunowie i osoby wspierające program
Wraz z rozwojem programu Hidden Disabilities Sunflower zaczęły pojawiać się także wersje symbolu dla osób wspierających i opiekunów. Najczęściej mają one odwróconą kolorystykę – żółty słonecznik na białym tle, aby odróżnić osobę z niewidoczną niepełnosprawnością od osoby towarzyszącej.
Białe smycze mogą nosić także przeszkoleni pracownicy, aby pokazać, że rozumieją znaczenie symbolu słonecznika.
Smycz i identyfikator z etui dla osoby z ukrytą niepełnosprawnością
Smycz dla osoby wspierającej program z etui i przypinką
Zdjęcia pochodzą z oficjalnej strony programy słonecznika w Polsce – https://hdsunflower.com/pl/
W oficjalnym sklepie oprócz smyczy, dostępne są także:
- opaski
- czapki
- kominy
- przypinki
W jaki sposób korzystać
Jeśli dane lotnisko przystąpiło do programu oznacza to, że:
- pasażer może bezpłatnie odebrać smycz słonecznika,
- personel jest szkolony z rozpoznawania symbolu,
- osoby z niewidocznymi niepełnosprawnościami mogą liczyć na spokojniejszą komunikację, więcej czasu i dodatkowe wsparcie podczas podróży
„Warto jednak bardzo jasno podkreślić, że Słonecznik nie daje żadnych przywilejów. Nie oznacza automatycznego pierwszeństwa, nie uprawnia do wejścia bez kolejki, nie daje Fast Tracku i nie gwarantuje specjalnego traktowania. Nie jest przepustką ani narzędziem do uzyskiwania ulg. Jest znakiem, który mówi, że dana osoba może potrzebować bardziej uważnej, spokojnej i wspierającej komunikacji. To ogromna różnica i właśnie dlatego tak ważne jest, aby nie przypisywać programowi funkcji, których on nie pełni.” w ten sposób program jest opisany na oficjalnym polskim profilu. Całość tekstu poniżej.
Jak to wygląda w praktyce opowiada Beata samorzeczniczka z podwójną diagnozą spektrum i ADHD – AuDHD na kanale YT Codzienność w spektrum.
Bieg charytatywny
W Warszawie co roku odbywa się charytatywny bieg promujący ideę żółtego słonecznika. W tym roku Autyzm po ludzku objął go patronatem. Więcej piszę tutaj – Charytatywny Bieg Słonecznika – patronat.
Ciekawostka: symbol słonecznika w LEGO
W 2024 roku LEGO ogłosiło współpracę z Hidden Disabilities Sunflower i po raz pierwszy wprowadziło ten znak do swoich figurek oraz zestawów. Był to ważny krok w stronę większej reprezentacji niewidocznych niepełnosprawności w świecie zabawek.
Zestawy LEGO, w których występuje symbol HD Sunflower
- LEGO Icons 10350 Tudor Corner, 2025
- LEGO Friends 42656 Heartlake City Airport and Airplane, 2025 – zobacz tu
- LEGO DUPLO 10443 First Time at the Airport, 2025
- LEGO Gear 854330 Sunflower Lanyard Girl Key Chain, 2026 – zobacz tu
Zanim LEGO oficjalnie wprowadziło symbol Hidden Disabilities Sunflower do swoich zestawów, społeczność fanów i twórców minifigurek — m.in. Minifigs.me — już wcześniej tworzyła model smyczy słonecznika dla figurek. Pokazuje to, jak mocno społeczność LEGO wspiera neuroróżnorodność i reprezentację i jak ważny ten symbol jest dla nich.
Gotowy tors z nadrukiem smyczy można także dostać w Lego Store. W niektórych sklepach istnieje możliwość wykonania własnego nadruku. Ich lista znajduje się tutaj – Minifigure Factory
Więcej informacji na oficjalnej stronie HD Sunflower – Grupa LEGO dołącza do Słonecznika Ukryte Niepełnosprawności
Podróże
Podróż choć jest zmianą może być ciekawym i wartościowym wydarzeniem dla osób w spektrum autyzmu. Szczególnie jeśli wiąże się ze specjalnymi zainteresowaniami 🙂 Warto korzystać z dostępnych udogodnień.