Jak co roku z okazji 2.04 kiedy obchodzimy, Światowy Dzień Świadomości Autyzmu, startuje kampania społeczna organizowana przez osoby samorzecznicze zrzeszone w Klubie Świadomej Młodzieży Fundacji AutismTeam ze wsparciem Inicjatywy „Nasz Rzecznik” i organizacji sojuszniczych, w tym Autyzmu po ludzku. W tym roku kampania startuje już po raz siódmy i odbędzie się pod hasłem Różni w Potrzebach. Równi w Prawach.
Honorowy Patronat nad kampanią obejmują: Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzeczniczka Praw Dziecka, Państwowy Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oraz Główny Inspektor Pracy.
Więcej informacji można znaleźć na oficjalnej stronie internetowej kampanii.
Poprzednie edycje kampanii:
- „Mocne strony wzmacniać, słabe chronić” 2025
- Kampania społeczna “Własne potrzeby, Wspólne prawa” 2024
Postulaty
Głównym celem kampanii „Różni w Potrzebach. Równi w Prawach jest przeciwdziałanie zjawisku „pozorowanej partycypacji” i „pozorowanej aktywizacji” (tzw. tokenizmu), czyli symbolicznego włączania osób w spektrum autyzmu – lub ogólniej z niepełnosprawnościami – w celu stworzenia pozorów inkluzywności, bez rzeczywistego zaangażowania ich w procesy decyzyjne. Kampania dąży do zastąpienia fasadowych działań autentycznym partnerstwem i rzeczywistym udziałem osób w spektrum autyzmu w procesach decyzyjnych w życiu publicznym, zawodowym i edukacyjnym, zgodnie z zasadą „Nic o nas bez nas”.
Ponadto, zwracamy uwagę na dramatyczną sytuację osób wymagających stałego, wysokospecjalistycznego wsparcia, których głos – ze względu na złożone potrzeby – jest dziś najmniej słyszalny.
Obszary, nad którymi będziemy pracować wspólnie:
- Eliminowanie „pozorowanych konsultacji”
Chcemy wypracować konkretne standardy prowadzenia konsultacji społecznych, w których głos osób w spektrum i ich rodzin rzeczywiście wpływa na decyzje na poziomie instytucji, samorządów i administracji. - Przeciwdziałanie „pozorowanej aktywizacji” zawodowej
Zależy nam na opisaniu rozwiązań, które wspierają prawdziwą inkluzję na rynku pracy — tak, by osoby w spektrum miały dostęp do ról zgodnych z kompetencjami i mogły rozwijać ścieżki zawodowe, a nie pełnić jedynie funkcje „statystyczne”. - Uznanie samorzecznictwa jako pełnoprawnej kompetencji eksperckiej
Wspólnie chcemy wypracować zasady profesjonalizacji samorzecznictwa — w tym standardy wynagrodzeń i równorzędnego traktowania samorzeczników w pracach zespołów, projektów i grup roboczych. - Ukryta segregacja w edukacji
Zbieramy przykłady i rozwiązania dotyczące sytuacji, w których uczniowie w spektrum są formalnie włączeni do klasy, ale w praktyce wykluczani z życia społecznego szkoły. Chcemy pokazać, jak można temu przeciwdziałać. - Wzmacnianie głosu osób niesamodzielnych
Będziemy pracować nad praktycznymi sposobami zapewnienia im realnej sprawczości — m.in. poprzez AAC, wspomaganą komunikację i reprezentację rzeczniczą. - Promowanie dobrych praktyk partycypacyjnych
Chcemy zebrać i opisać przykłady, w których głos młodych samorzeczników realnie zmienił działania instytucji, organizacji, szkół czy pracodawców. - Dostępność realna, nie deklaratywna
Wspólnie chcemy pokazywać różnicę między „zapisami w dokumentach” a rzeczywistą dostępnością i budować wrażliwość społeczną na bariery systemowe i mentalne.
Planowane działania
Tegoroczną kampanię społeczną z okazji Światowego Dnia Świadomości Autyzmu (2 kwietnia), realizowaną pod hasłem „Różni w Potrzebach. Równi w Prawach”, wzmacniać będzie spot filmowy z udziałem Samorzeczników i Samorzeczniczek, rozwijających się w spektrum autyzmu oraz ich rodziców i opiekunów.
Scenariusz spotu powstał na podstawie briefu przygotowanego przez osoby samorzecznicze podczas dedykowanego spotkania poprzedzającego przygotowanie kampanii. To młodzi określili zarówno kierunek przekazu, jak i wiodące wątki, odwołując się do własnych doświadczeń i obserwacji dotyczących zjawiska partycypacji w różnych obszarach życia.
Celem spotu jest również zwrócenie uwagi na problem definiowania osób w spektrum autyzmu wyłącznie przez pryzmat diagnozy, deficytów i powszechnie panujących stereotypów i mitów, które stanowią poważną barierę utrudniającą inkluzję społeczną.
Rozwinięciem spotu będą zaprezentowane w różnej formie wypowiedzi osób samorzeczniczych dotyczące ich doświadczeń nawiązujących do bieżącego hasła kampanii oraz jej postulatów. Uzupełniać je będą komentarze rodziców i opiekunów, a także ekspertów – terapeutów, nauczycieli, psychologów i pedagogów.
Kampanii towarzyszyć będzie szereg wydarzeń organizowanych przez młodzież: warsztaty, spotkania, Lekcje Różnorodności – bezpłatne, dostępne dla każdego. Będziemy dyskutować o tym, jak mądrze, bezpiecznie i podmiotowo wspierać osoby neuroatypowe oraz w jaki sposób wzmacniać ich potencjał i siłę.
Kampania jest inicjatywą całkowicie oddolną, przygotowaną i realizowaną w pełni przez młode osoby samorzecznicze rozwijające się w spektrum autyzmu i z niepełnosprawnościami, zrzeszone w Klubie Świadomej Młodzieży Fundacji Autism Team, we współpracy z organizacjami partnerskimi.
Więcej na oficjalnej stronie internetowej