Koalicja jedenastu organizacji pozarządowych ogłasza pierwszy Dzień Więzi — nowe święto poświęcone relacji między osobami pełniącymi rolę opiekunów a
osobami zaopiekowanymi. 5 listopada 2026 roku o godzinie 19:00 każdy może postawić na parapecie trzy zapalone świece: jedną za osoby wymagające opieki, jedną za ich opiekunów i jedną za tych, których już z nami nie ma.
Jak włączyć się w akcję?
5 listopada o 19:00 zapal TRZY świece na parapecie swojego okna i pomyśl o TYCH, dla których ten ogień płonie:
- jedną za osoby wymagające opieki
- jedną za ich opiekunów
- jedną za tych, których już z nami nie ma
Zrób zdjęcie i podziel się nim w mediach społecznościowych: #DzieńWięzi #thedayofthebond
Jako partner inicjatywy zamieszczam informację organizatorów:
Trzy świece, jeden gest
Dzień Więzi to inicjatywa oddolna, zrodzona z przekonania, że relacja opiekuńcza — między rodzicem a dzieckiem z niepełnosprawnością, między opiekunem a osobą w podeszłym wieku, między każdym, kto na co dzień towarzyszy drugiemu człowiekowi w trudzie życia — zasługuje na uznanie, a nie na
milczenie.
Gest jest prosty i dostępny dla każdego: trzy świece na parapecie o 19:00. Nie potrzeba zaproszeń, biletów ani rejestracji. Wystarczy okno i chwila zatrzymania.
Data nie jest przypadkowa. 5 listopada 2025 roku był ostatnim dniem życia dwojga ludzi: ojca pełniącego rolę opiekuna i syna Pawła. W nocy z 5 na 6 listopada ich życie zostało w dramatyczny sposób przerwane. Na stole paliły się trzy świece symbolizujące oboje rodziców i ich dorosłe, niesamodzielne z powodu niepełnosprawności dziecko. Ta rodzina nie doczekała potrzebnej im pomocy.
Dlaczego teraz
W Polsce nie istnieje systematyczny przegląd opieki nad osobami z niepełnosprawnością intelektualną, sprzężoną i w spektrum autyzmu — ani monitorowania umieralności w tej grupie, ani audytu jakości leczenia w szpitalach, DPS-ach i oddziałach psychiatrycznych. Zjawisko przesłaniania diagnostycznego
(diagnostic overshadowing), w którym nowe objawy są automatycznie przypisywane istniejącej diagnozie zamiast badane jako odrębny problem, pozostaje w Polsce niemal niezbadane, choć w innych krajach od lat jest dokumentowane jako przyczyna możliwych do uniknięcia zgonów.
W Anglii program LeDeR wykazał, że 42% zgonów osób z niepełnosprawnością intelektualną było możliwych do uniknięcia. Mediana wieku w chwili śmierci wynosiła 62,9 roku — o dwie dekady mniej niż w populacji ogólnej. Polskie dane na ten temat po prostu nie istnieją — nie dlatego, że problemu nie ma,
lecz dlatego, że nikt nie zaczął liczyć.
Inicjatywa wpisuje się również w kontekst artykułu 19 Konwencji ONZ o prawach osób z niepełnosprawnościami (CRPD), który gwarantuje prawo do niezależnego życia w społeczności — w tym do wyboru miejsca zamieszkania i osób, z którymi się mieszka. Polska ratyfikowała Konwencję w 2012 roku, lecz wdrażanie artykułu 19 pozostaje jednym z najbardziej zaniedbanych zobowiązań.
To nie jest kwestia czarno-biała. Dla wielu osób z niepełnosprawnościami wspierane życie niezależne — mieszkania treningowe, wspomagane, asystencja osobista — byłoby najlepszym rozwiązaniem, pozwalającym rozwijać realny potencjał samodzielności. Często jest to jednak niemożliwe, ponieważ w Polsce brakuje mieszkań wspomaganych i treningowych, programów asystencji osobistej oraz innych form wspieranego życia niezależnego. Istniejące placówki nie odpowiadają na potrzeby osób, które mogłyby funkcjonować samodzielnie przy odpowiednim wsparciu. W efekcie osoby, które mają zdolność do pewnego stopnia niezależności, pozostają zależne od systemu, który nie oferuje im niczego pomiędzy pełną opieką instytucjonalną a brakiem wsparcia. Jednocześnie tam, gdzie więź opiekuńcza jest fundamentem codziennego funkcjonowania, pary opiekuńcze — rodzice z dorosłymi dziećmi, partnerzy życiowi, opiekunowie osób starszych — są rozdzielane, gdy brakuje dostępnych form wsparcia domowego i środowiskowego.
Dzień Więzi wyrasta z tego kontekstu — nie jako wydarzenie, lecz jako początek i zaproszenie do rozmowy.
Postulat: prawo do nierozdzielania
Wraz z inauguracją Dnia Więzi koordynatorzy publikują List w sprawie par opiekuńczych —apel o uznanie prawa opiekuna i osoby wymagającej opieki do nierozdzielania, gdy wsparcie w warunkach domowych jest realne i możliwe. To jeden postulat, wybrany celowo — nie dlatego, że inne nie istnieją, ale dlatego, że ten jeden dotyka sedna: więź między opiekunem a podopiecznym jest wartością, a nie przeszkodą w organizacji systemu.
Koordynatorzy i partnerzy
Inicjatywę koordynują wspólnie:
- Fundacja I AM — www.iam.org.pl
- Stowarzyszenie Żurawinka — www.zurawinka.pl
Partnerzy — organizacje pozarządowe:
- Fundacja Autyzm UP — autyzmup.org
- Fundacja Outyzm — outyzm.org
- Niebieska Pracownia — facebook.com/p/Niebieska-Pracownia-61562338553682
- Fundacja Po Mojemu — facebook.com/100085570183353
- Fundacja 515 Kilometrów — 515km.org
- Fundacja Mamy Miejsce — fundacjamamymiejsce.pl
- Autyzm Po Ludzku — autyzmpoludzku.pl
- Nordoff Robbins Polska — nordoff-robbins.pl
- Fundacja Dom Autysty — domautysty.org.pl
Inicjatywy wspierające:
- Paszport Życia — facebook.com/PaszportZycia
- Pieszo 420 km — Od Praw na Papierze do Praw w Rzeczywistości
- Kampania społeczna Póki My Żyjemy
Na temat Dnia Więzi piszą także:
- portal niepełnosprawni.pl Trzy świece w oknach. Dziś pierwszy „Dzień Więzi”
